Prachatai Podcast

ทำไมรามเกียรติ์ต้องมาเมืองไทย | หมายเหตุประเพทไทย

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ พูดคุยกับสฏฐภูมิ บุญมา อาจารย์พิเศษโครงการเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จากกำเนิด "รามายณะ" ถึงวรรณคดี "รามเกียรติ์" จากอินเดียมาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และไทยได้อย่างไร ชุดอุดมการณ์ของรามเกียรติ์โดยเฉพาะเรื่องความจงรักภักดีต่อผู้นำมีความสำคัญอย่างไรต่อชนชั้นนำในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ โดยเฉพาะในด้านที่เกี่ยวข้องกับศิลปะการปกครองรวมไปถึงคติเทวราชา

#หมายเหตุประเพทไทย #รามเกียรติ์

สิทธิสิ่งแวดล้อมในรัฐธรรมนูญไทย | หมายเหตุประเพทไทย

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ต่อศักดิ์ จินดาสุขศรี และชานันท์ ยอดหงษ์ เสนอเรื่องสิทธิในสิ่งแวดล้อม ซึ่งในต่างประเทศถูกรับรองหลัง “ปฏิญญาริโอว่าด้วยสิ่งแวดล้อมและการพัฒนา” เมื่อปี 2535 และเริ่มปรากฏในรัฐธรรมนูญไทย ตั้งแต่ฉบับ 2540 และ 2550 อย่างไรก็ตามในรัฐธรรมนูญ 2560 ไม่ได้รับรองสิทธิชุมชนเท่ากับรัฐธรรมนูญก่อนหน้านี้ และเพิ่มบทบาทของรัฐมากขึ้นอีก ซึ่งจะยิ่งทำให้ภาคประชาสังคมมีสิทธิมีเสียงเบาบางลงที่จะทัดทาน หากรัฐมีการดำเนินโครงการที่จะส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

พร้อมแนะนำบทความ “สิทธิในสิ่งแวดล้อมในรัฐธรรมนูญของประเทศไทยศึกษาเปรียบเทียบกับกฎหมายต่างประเทศ" โดยเขตไท ลังการ์พินธุ์ ตีพิมพ์ใน วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร ปีที่ 10 ฉบับที่ 1 มกราคม-มิถุนายน 2560

#หมายเหตุประเพทไทย

The Platform มองจากเรื่องธรรมชาติของมนุษย์ | หมายเหตุประเพทไทย

ติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง และต่อศักดิ์ จินดาสุขศรี พูดถึงภาพยนตร์ The Platform (2019) ที่ฉายทาง Netflix ชวนพิจารณาตัวละครลักษณะต่างๆ ในภาพยนตร์ The Platform สภาพของคุก เงื่อนไขการแจกจ่ายอาหารที่แตกต่างกันตามลำดับชั้นที่นักโทษถูกส่งไปอยู่ ฯลฯ แล้วย้อนมองเรื่องธรรมชาติของมนุษย์ที่ไม่มีสภาพหรือนิยามตายตัว แต่กลับมีพลวัต เปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลาตามสิ่งแวดล้อมและเงื่อนไขที่ต่างออกไปเป็น becoming มากกว่า being ทั้งหมดนี้ติดตามได้ในรายการ

#หมายเหตุประเพทไทย

Flee สะท้อนชีวิตผู้ลี้ภัยอัฟกานิสถาน | หมายเหตุประเพทไทย

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ภาวิน มาลัยวงศ์ และติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง ชวนดู Flee (2021) ภาพยนตร์การ์ตูนสารคดีที่ได้รางวัลจากเทศกาลภาพยนตร์ Sundance เรื่องราวสะท้อนชีวิตของอามีนและครอบครัวผู้ลี้ภัยภายหลังสงครามกลางเมืองในอัฟกานิสถาน

นอกจากนี้ Flee (2021) ยังเผยให้เห็นภาพบันทึกและประสบการณ์ของผู้มีความหลากหลายทางเพศจากสังคมที่ไม่ได้มีค่านิยมแบบโลกตะวันตก นอกจากนี้ภูมิหลังและประสบการณ์ชีวิตของอามีนที่ต้องย้ายถิ่นฐานออกมาจากอัฟกานิสถานออกไปยังประเทศที่สาม และเผชิญความไม่มั่นคง ความเสี่ยงที่จะถูกส่งกลับประเทศต้นทางอยู่ตลอดเวลา ยังกระทบกับตัวตนของเขา รวมไปถึงความสัมพันธ์กับคู่ชีวิตของเขาอีกด้วย

ตัวตึงภาษาลูครับอาจารย์ | หมายเหตุประเพทไทย

หลัง ‘ภาษากะเทย’ ปะทะ ‘ภาษาชายแท้’ กำลังฮิตในโลกออนไลน์ หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ภาวิน มาลัยวงศ์ และชานันท์ ยอดหงษ์ สืบหาที่มา ‘ภาษาลู’ ที่เริ่มใช้ในหมู่กระเทยช่วงทศวรรษ 1990s เป็นภาษาของกลุ่มวัฒนธรรมย่อย (subculture) ที่แต่เดิมใช้แบบเข้ารหัส เพื่อหลีกเร้นการรับรู้ของสังคมภายนอก ก่อนที่ภาษาลูจะกลายเป็นภาษาเปิด และแพร่หลายข้ามกลุ่มสังคมในยุคหลัง เมื่อเสรีภาพทางเพศคลี่คลาย และสิทธิความหลากหลายทางเพศได้รับการยอมรับ

นอกจากนี้ยังชวนอ่านผลงานของ ปุณยาพร รูปเขียน หัวข้อ “ลาภูลาษูซูแล: ภาษาลูกับการสร้างอัตลักษณ์ของกลุ่มกะเทย” (2562) ซึ่งเป็นรายงานการศึกษาเฉพาะบุคคล (Individual Study) ส่วนหนึ่งของหลักสูตรปริญญาศิลปศาสตรบัณฑิต ภาควิชามานุษยวิทยา คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

#หมายเหตุประเพทไทย #ภาษาลู

สิทธิมนุษยชนไม่ได้มีไว้สำหรับพวกเดียวกัน | อ่านให้ฟัง

6 ตุลา, ปราบเสื้อแดงปี 53, ถีบลงเขาเผาลงถังแดง, ตากใบ, การซ้อมทรมานจนเสียชีวิตในค่ายทหาร, ตากใบ-กรือเซะ, ฆ่าตัดตอนในสงครามยาเสพติด มีสาเหตุการฆ่าที่แตกต่างกัน แต่สิ่งที่เหมือนกันคือ ผู้กำหนดนโยบาย-ผู้สั่งการล้วนไม่เห็นคุณค่าความเป็นมนุษย์ของประชาชน มองไม่เห็นว่าคนที่ตายก็คือคน ที่มีสิทธิในชีวิต มีสิทธิตามกฎหมาย ต่อให้พวกเขาทำผิดจริงตามที่ผู้มีอำนาจกล่าวหา

พวกเขาก็สมควรได้รับความยุติธรรมตามกระบวนการตามกฎหมาย

อ่านทั้งหมดได้ที่: https://prachatai.com/journal/2022/03/97739

ประชาไท #อ่านให้ฟัง หยิบบทความที่น่าสนใจมาอ่านให้คุณฟัง แบบไม่ต้องอ่าน

กับดักทางความคิด ที่ทำให้ขนส่งสาธารณะไทยติดหล่ม | อ่านให้ฟัง

เรื่องหนึ่งที่อยู่ในใจผู้เขียนเสมอมา คือเรื่องราวของเด็กคนหนึ่งต้องนั่งรถประจำทางเข้ามาทำธุระในตัวเมืองศรีสะเกษ แล้วนั่งกลับบ้านที่ อ.ภูสิงห์ ระยะทางกว่า 80 กิโลเมตร วันนั้นด้วยอะไรก็แล้วแต่ ทำให้เขามาไม่ทันรถเที่ยวสุดท้าย คืนนั้นเขาจึงต้องนอนค้างคืนในสถานีขนส่งเพียงลำพังเพื่อรอรถเที่ยวแรกกลับบ้านในตอนเช้า (ยังมีครัวเรือนในประเทศนี้อีกมากที่ไม่มีกำลังจะซื้อรถ จ่ายค่าน้ำมัน และยังจำเป็นต้องพึ่งพาสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานอยู่) นี่คือชะตากรรมของคนไทยในชนบท ที่ยังต้องเผชิญอยู่ โดยที่คนกรุงเทพหรือแม้แต่คนชั้นกลางในเมือง ไม่มีวันที่จะเข้าใจ

นี่คือเรื่องราวในวัยเด็กของโดม อติเทพ จันทร์เทศ อดีตนักข่าว เดอะอีสานเรคคอร์ด ผู้ล่วงลับ และเป็นแรงบันดาลใจให้ผู้เขียนเขียนบทความนี้ขึ้น

อ่านทั้งหมดได้ที่: https://prachatai.com/journal/2022/07/99597

ประชาไท #อ่านให้ฟัง หยิบบทความที่น่าสนใจมาอ่านให้คุณฟัง แบบไม่ต้องอ่าน

คำพูดในเครื่องหมาย “อัญประกาศ” ก่อนความตายของครอง จันดาวงศ์ | อ่านให้ฟัง

นายครอง จันดาวงศ์ หรือครูครอง นับเป็นบุคคลที่ประวัติศาสตร์การเมืองไทยให้ความสนใจในฐานะวีรบุรุษประชาธิปไตยที่ต้องสิ้นชีวิตลงด้วยคำสั่งมาตรา 17 ในสมัยจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ เป็นนายกรัฐมนตรี มีงานศึกษาเส้นทางชีวิต บทบาทและอุดมการณ์ทางการเมืองของนายครองในฐานะนักการเมืองและนักต่อสู้ทั้งในเชิงหนังสือและบทความต่างๆ และยังมีภาพประวัติศาสตร์สำคัญของนายครองก็คือ ภาพการเดินเข้าสู่ลานประหารอย่างไม่เกรงกลัวพร้อมด้วยท่าทางยกมือเหมือนพูดอะไรบางอย่าง แต่ทว่ารูปถ่ายย่อมไม่มีเสียง คำพูดของนายครองจึงมีอยู่เพียงในเครื่องหมายคำพูดหรือเครื่องหมายอัญประกาศจากหลักฐานชิ้นต่างๆ ที่เล่าเรื่องราว

แต่ทว่าเมื่อสำรวจหลักฐานที่กล่าวถึงเหตุการณ์ก่อนนายครองจะถูกประหาร หรือที่สมัยนั้นเรียกว่า “ยิงเป้า” น่าสนใจว่า คำพูดของนายครองในเครื่องหมายอัญประกาศกลับมีความหลากหลาย ด้วยเหตุนี้ ผู้เขียนจึงสนใจศึกษาหลักฐานที่ปรากฏการบันทึก เล่าเรื่อง หรือใส่คำพูดของนายครอง ที่ปรากฏในระหว่างช่องว่างของเครื่องหมายอัญประกาศ เพื่อแสดงให้เห็นถึงความหลากหลายของประวัติศาสตร์คำพูดของนายครอง จันดาวงศ์ ในทางประวัติศาสตร์การเมืองไทย

อ่านทั้งหมดได้ที่: https://prachatai.com/journal/2018/09/78822

ประชาไท #อ่านให้ฟัง หยิบบทความที่น่าสนใจมาอ่านให้คุณฟัง แบบไม่ต้องอ่าน

ต้นทางจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ | หมายเหตุประเพทไทย

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ภาวิน มาลัยวงศ์ และชานันท์ ยอดหงษ์ อธิบายเรื่องจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ที่เริ่มต้นหลังการตัดสินคดีอาชญากรรมสงครามโลกครั้งที่ 2 กรณีห้องทดลองมนุษย์ของนาซี นำมาสู่ Nuremberg Code ที่การทดลองในมนุษย์ผู้ร่วมการทดลองต้องรับทราบและยินยอม

และอีกกรณีหนึ่ง เมื่อมีการร้องเรียนกรณีการทดลองรักษาโรคซิฟิลิสที่เมืองทัสคีกี สหรัฐอเมริกา ระหว่าง ค.ศ. 1932-1972 โดยผู้ร่วมการทดลองไม่ได้รับข้อมูลที่เพียงพอ นำมาสู่ Belmont Report การตั้งหลักจริยธรรมในการทดลองกับมนุษย์ ที่จะต้อง 1. เคารพในบุคคล 2. มีคุณประโยชน์ไม่ก่ออันตราย และ 3. หลักความยุติธรรม

ทั้งนี้หลักจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ถูกนำมาปรับใช้กับการวิจัยทางมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์อีกด้วย

ติดตามทั้งหมดได้ในรายการหมายเหตุประเพทไทย

การทำร้ายศพเมื่อ 6 ตุลา 2519: ใคร อย่างไร ทำไม | อ่านให้ฟัง

หนึ่งในสาเหตุสำคัญที่ทำให้เหตุการณ์ 6 ตุลา 2519 เป็นที่รู้จักและอยู่ในความทรงจำของเราคือ พฤติกรรมที่โหดร้ายทารุณอย่างเหลือเชื่อในวันนั้น จนถึงวันนี้ เราคงได้เห็นภาพความโหดร้ายครั้งนั้นพอสมควรแล้ว แต่เรามักเข้าใจผิดว่าการกระทำอันน่ารังเกียจน่าขยะแขยงทั้งหลายเป็นสาเหตุให้คนเหล่านั้นเสียชีวิต

อ่านทั้งหมดได้ที่: https://prachatai.com/journal/2018/11/79622

ประชาไท #อ่านให้ฟัง หยิบบทความที่น่าสนใจมาอ่านให้คุณฟัง แบบไม่ต้องอ่าน